عبد الحسين شهيدى صالحى

204

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

132 . الدر النظيم فى خواص القرآن العظيم ، اثر مجهل المؤلف از مفسران شيعه در عصر صفوى ( م ح 990 ق ) . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة مىنويسد اگرچه در مقدمهء تفسير الدر النظيم فى خواص القرآن العظيم ( به زبان فارسى ) آن را به ابو السعادات عفيف الدين عبد الله يافعى تميمى ( 668 - 768 ق ) نسبت داده و مدعى است كه خود مؤلف آن را به فارسى ترجمه كرده است . ولى پس از تطبيق آن با تفسير عربى وى بطور قطع برمىآيد كه ترجمهء اصل عربى نيست . چون از اول فصل خواص سورهء حجرات تا پايان كتاب تفسير عربى هفت صفحه است اما در تفسير فارسى از اول سورهء حجرات تا پايان كتاب سى و يك صفحه مىباشد با اينكه صفحات فارسى به قطع بزرگ‌تر است . همچنين خيلى بعيد به نظر مىرسد كه يافعى تأليفات فارسى داشته باشد . زيرا يافعى از مردم يمن است و تمام عمر خويش را در حجاز و شام و قاهره سپرى كرده است و آموختن فارسى در اين بلاد دشوار است . چنانچه فرض كنيم اين امكان هم بود سبك نگاشتهء اين تفسير با قرن هشتم انطباق ندارد و از نظر ادبى به سبك صفوى نزديك‌تر مىباشد و همچنين در اصل عربى يافعى رواياتى از حضرت امام رضا ( ع ) ياد نكرده است ولى در تفسير فارسى در فصل ذكر خواص اسماء الحسنى اين جمله مكررا آمده است . « . . . و حضرت امام على بن موسى الرضا ( ع ) فرموده » و همچنين در اصل عربى به نقل از البرق اللامع غسائى و از كتاب فواتح السور غزالى و كتاب مستوجبة المجاهد و شفاء الصدور و ديگر منابع زياد نقل شده كه در ترجمهء فارسى آن از منابع مطلقا بهره نگرفته است . آنچه كه مسلم است اين تفسير فارسى الدر النظيم فى خواص القرآن العظيم از يافعى نيست و مفسر آن از علماء و مفسران عصر صفوى مىباشد . همچنين اين تفسير غير از ترجمهء الدر النظيم شيخ احمد سكاكى